We have detected that you are located in . Do you want to switch to the local site?
Không chỉ là chuyện ngoại hình, thừa cân hay béo phì là một vấn đề sức khỏe gắn liền với nhiều biến chứng nguy hiểm. Bạn không cần đợi đến khi cơ thể “lên tiếng” bằng bệnh tật mới biết mình đang gặp vấn đề về cân nặng. Chỉ với 30 giây kiểm tra BMI (chỉ số khối cơ thể) và WHtR (tỷ lệ vòng eo trên chiều cao), bạn đã có thể “dự đoán” nguy cơ thừa cân, béo phì - từ đó chủ động đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp, trước khi biến chứng xuất hiện.
Thừa cân, béo phì là bệnh lý liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Nếu không được điều trị sớm, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều bệnh lý mạn tính trong tương lai như đái tháo đường típ 2, gan nhiễm mỡ do yếu tố chuyển hóa, bệnh tim mạch, bệnh thận mạn và một số loại ung thư.1
Tuy vậy, khi thấy cân nặng tăng hoặc mập mạp hơn, nhiều người vẫn nghĩ đó là “chuyện bình thường” - vì chưa đau, chưa có triệu chứng rõ ràng. Chính cách nhìn này khiến họ trì hoãn việc đi khám, bỏ qua cơ hội được chẩn đoán sớm thừa cân, béo phì và can thiệp kịp thời.
Trong khi đó, béo phì có thể gây ra những thay đổi âm thầm trong cơ thể và tích lũy nguy cơ theo thời gian. Đến khi biến chứng xuất hiện, việc điều trị đã phức tạp hơn nhiều.
Vậy làm sao để biết mình có nguy cơ thừa cân, béo phì hay không? Hai chỉ số đơn giản dưới đây có thể giúp bạn nhận diện sớm điều đó.
BMI và WHtR là hai chỉ số được dùng rộng rãi trong y khoa để nhận diện sớm nguy cơ thừa cân, béo phì và các rủi ro sức khỏe đi kèm.2 Bạn cũng có thể tự kiểm tra nhanh tại nhà để biết mình có đang ở “vùng nguy cơ” hay không.
Chỉ số khối cơ thể (BMI) là một công cụ giúp ước tính lượng mỡ trong cơ thể dựa trên chiều cao và cân nặng, được áp dụng cho cả nam và nữ trưởng thành.3 Dựa vào chỉ số này, bạn có thể biết mình đang ở mức gầy, bình thường, thừa cân hay béo phì.
Tuy nhiên, vì được tính từ cân nặng tổng thể, BMI chưa thể phản ánh hoàn toàn thành phần cơ thể, do không phân biệt được khối lượng cơ, mỡ, xương hay nước. Ví dụ, hai người có BMI bằng nhau là 28,8 kg/m2:4
● Một người tập luyện thể lực thể hình, nhiều cơ - ít mỡ → BMI cao nhưng không có nguy cơ.
● Người còn lại ít vận động, tích mỡ nội tạng → BMI cao và nguy cơ cao bị béo phì độ I.
Chính vì vậy, bạn chỉ nên xem BMI là một bước đánh giá ban đầu. Để biết chính xác liệu mình có bị béo phì hay không, bạn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám và chỉ định thêm các kiểm tra chuyên sâu nếu cần thiết.
Dù có hạn chế, một số nghiên cứu cho thấy BMI vẫn có thể dự đoán nguy cơ bệnh tật ở vài trường hợp nhất định. Nghiên cứu tại Trung Quốc trên 5605 người ≥45 tuổi ghi nhận: Chỉ số BMI càng tăng, nguy cơ mắc các bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh tim mạch cũng tăng theo, cụ thể:5
WHtR (tỷ lệ vòng eo trên chiều cao) phản ánh mức độ phân bố mỡ ở vùng trung tâm cơ thể (mỡ bụng, mỡ nội tạng) so với chiều cao. Nhờ vậy, chỉ số này giúp nhận diện sớm khả năng tích tụ mỡ nội tạng - loại mỡ có liên quan chặt chẽ đến nhiều vấn đề sức khỏe như đái tháo đường típ 2, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp và bệnh tim mạch…6
Khác với BMI phản ánh tổng cân nặng, WHtR sẽ giúp xác định “mỡ nằm ở đâu”. Một điều đặc biệt nữa là chỉ số này không cần tách ngưỡng riêng cho nam và nữ.6
Cả BMI và WHtR đều phản ánh những khía cạnh khác nhau:
● BMI cho bạn cái nhìn tổng thể về cân nặng, giúp nhận diện nguy cơ thừa cân, béo phì.
● WHtR giúp dự đoán sâu hơn về mỡ bụng, mỡ nội tạng - loại mỡ liên quan nhiều đến các bệnh lý.
Hơn nữa, cả hai chỉ số này đều dễ đo và dễ tính, nên bạn có thể kiểm tra cả BMI lẫn WHtR để “dự đoán” tình trạng cân nặng và các rủi ro sức khỏe của mình.
Chỉ cần 30 giây, bạn có thể tự kiểm tra nhanh BMI và WHtR ngay tại nhà. Bảng dưới đây sẽ hướng dẫn bạn từng bước đơn giản để thực hiện.
Sau khi đã tính xong BMI và WHtR, bước tiếp theo là hiểu các con số này đang nói gì về sức khỏe của bạn. Dưới đây là cách đọc đơn giản và đúng chuẩn y khoa:6,7
BMI và WHtR giúp bạn “dự đoán nguy cơ” của chính mình, chứ không thay thế hoàn toàn chẩn đoán của bác sĩ. Khi tự đo tại nhà, hai chỉ số này cho bạn biết liệu mình có khả năng bị thừa cân, béo phì và những rủi ro sức khỏe đi kèm hay không.
Nếu kết quả ở mức cao hoặc bất thường, hãy xem đó như một tín hiệu giúp bạn đi khám sớm. Khi gặp bác sĩ, bạn sẽ được tư vấn, kiểm tra kỹ hơn để xác định tình trạng và xây dựng hướng xử trí phù hợp. Đừng chờ đến khi biến chứng xuất hiện rõ ràng rồi mới hành động.
Sức khỏe tương lai của bạn phụ thuộc vào hành động hôm nay: Tự đo ngay chỉ số BMI và WHtR của bạn và chủ động đi khám nếu đang ở “vùng nguy cơ” nhé.
